Tetuan leży w północno-zachodniej części Maroko. Wygląd i charakter medyny ukształtowali w XVI wieku muzułmańscy uchodźcy z Andaluzji. Stare miasto jest otoczone z trzech stron murem w obrębie którego znajdują się meczety, świątynie, synagogi. Do medyny prowadzi siedem bram wśród których najpiękniejszą jest brama królowej. Do ciekawych obiektów miasta należy królewski pałac przy placu Hassana II, w którym jeszcze obecnie mieszka monarcha w czasie pobytu w mieście. Pałac jest przykładem połączenia architektury andaluzyjskiej i mauretańskiej. W dzielnicy żydowskiej mieści się wiele okazałych domów modlitwy z których najbardziej imponująca jest synagoga Hayn Aburdarhan.
Medyna i okolice

Centrum stanowi Place Hassan II, otoczony trzema meczetami i czterema nowoczesnymi minaretami, łączący medynę z nowym miastem. Niegdyś był to tradycyjny plac zebrań, obecnie można tu znaleźć klika przyjemnych kawiarni. Prowadząca na zachód Calle Mohammed V jest zamknięta dla ruchu kołowego aż do Place Moulay el- Mehdi, a po obu jej stronach działa wiele sklepów, restauracji i kafejek.

Główne wejście do medyny to Bab er-Rwah (brama Wiatrów), na prawo od dawnego konsulatu hiszpańskiego. Na terenie medyny wzniesiono 20 meczetów, spośród których wyróżnia się Wielki Meczet i meczet Saidi. Niemuzułmanie nie mają do nich wstępu.

Północno-wschodnia część medyny, na północ od Bab el-Okla, była niegdyś zamożną dzielnicą Tetuanu. Niektóre piękne domy, wybudowane w ostatnim stuleciu, przetrwały do dziś, w niektórych mieszczą się sklepy z dywanami lub oryginalne herbaciarnie.

Volubilis położone w północnym Maroko od I w. było rzymskim miastem. Założone za czasów panowania kartagińskiego w 44 r. zostało włączone do imperium rzymskiego. Od końca XIX w. trwają w nim prace wykopaliskowe, w trakcie których odkryto wiele budowli m.in. Pałac Gordiana, wille jak Dom Orszaku Wenus, pięcionawowa bazylika z II w., Łuk Karakalii i wspaniałe mozaiki posadzkowe.

33 km na północ od Meknesu leży największy i najlepiej zachowany kompleks ruin z czasów rzymskich w Maroku, w grudniu 1997 r. wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Mury Volubilis pochodzą w części z II i III wieku n.e., jednak wykopaliska dowiodły, że miasto założyli kupcy kartagińscy już w III w. p.n.e. Około 40 r. n.e., po podbiciu Afryki Północnej przez Rzymian, Volubilis było jednym z miast leżących na najdalszych krańcach cesarstwa rzymskiego.

Mieszkańcy Volubilis Berberowie, Grecy, Żydzi i Syryjczycy , aż do nadejścia islamu posługiwali się łaciną i wyznawali chrześcijaństwo. Inaczej niż Lixus, dalej na północny zachód, opuszczone krótko po upadku cesarstwa rzymskiego, Volubilis pozostało zamieszkane aż do XVIII w.

Zespół archeologów z Maroka i Francji jest przez cały czas na miejscu i niemal codziennie dokonuje odkryć. Informacje o najważniejszych obiektach w językach angielskim, francuskim, arabskim i hiszpańskim są umieszczone na tablicach. Odkopane znaleziska mają w przyszłości być wystawione w miejscowym muzeum obecnie wiele z nich eksponuje muzeum archeologiczne w Rabacie.

Ruiny można zwiedzać codziennie od 8.00 do zachodu słońca. Dopiero o zmierzchu, kiedy ostatnie promienie słoneczne padają na starożytne kolumny, miejsce nabiera czaru.

Ait Benhaddou to jedna z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych wiosek obronnych Maroka. Położona na szlaku z Marakeszu do Quarzazate wznosi się na podobieństwo fortu tworząc całość z sześciu kazb. Nad żółtymi wykonanymi z ubijanej gliny budynkami górują ruiny warownego spichrza.

Marrakesz to miasto w Maroku położone na przedgórzu Atlasu Wysokiego. Zostało założone w 1062 r. jako jeden z ośrodków stołecznych w kraju. Symbolem miasta jest otoczony rozległym gajem palmowym minaret meczetu Kutubija. Za meczetem znajduje się grobowiec założyciela miasta, Ysufa Ibn Taschfina. Z dzieł architektury wczesnego okresu historycznej medyny zachowało się 12 km murów miejskich z 20 bramami i 200 wieżami.

Leżący na ważnym skrzyżowaniu dróg, jest czwartym co do wielkości miastem Maroka i uchodzi za stolicę południowej części kraju, przyciągając niezliczonych kupców i handlowców z sąsiednich równin, Atlasu Wysokiego i Sahary.

Charakterystyczną kolorystyką miasta jest czerwień. Lokalna legenda mówi, że gdy w sercu miasta wznoszono meczet Kutubijja, polało się tyle krwi, że wszystkie mury, domy i drogi przybrały czerwoną barwę. Spoglądając o zachodzie słońca na okalające medynę czerwone mury oraz domy o płaskich dachach, można zrozumieć legendę.

Szczyt rozwoju Marrakesz osiągnął pod panowaniem syna Jusufa, Alego, którego matka była chrześcijańską niewolnicą. Oprócz licznych pałaców i łaźni Ali zbudował rozległy system podziemnych kanałów irygacyjnych (khettara), które do dziś doprowadzają wodę do miejskich ogrodów. Równocześnie w obrębie wzniesionych z czerwonego piaskowca wałów obronnych i umocnień ziemnych rzemieślnicy z muzułmańskiej Hiszpanii budowali pierwsze obiekty w stylu andaluzyjskim, które w 1147 r. zostały w dużej mierze zrównane z ziemią przez Almohadów.

Miasto odbudowano wkrótce potem, również i tym razem andaluzyjscy rzemieślnicy wykonali większą część prac. Marrakesz pozostał stolicą państwa Almohadów aż do chwili upadku dynastii w 1269 r., kiedy Merynidzi przenieśli stolicę do Fezu.

Fez jest historyczną stolicą Maroka. Miasto to zostało założone przez władców z dynastii Idrysydów w VIII wieku. Najstarsza część miasta Fez el Bali została zasiedlona przez andaluzyjskich uciekinierów z mauretańskiej części Hiszpanii. Z wczesnego okresu istnienia miasta pochodzi meczet al-Karawijn jeden z największych w Afryce Północnej, który stanowi centrum założonego w 959 r. uniwersytetu. Z XIV wieku z okresu panowania władców z dynastii Marynidów pochodzi pałac królewski, Wielki Meczet i dzielnica żydowska. Stary Fez, otoczony murami miejskimi z dwunastoma bramami fascynuje także bazarami uporządkowanymi według rzemieślniczych cechów.

Najstarsze z miast imperium Fez to serce kultury muzułmańskiej w Maroku. Założone wkrótce po wkroczeniu Arabów na tereny Afryki Północnej i Hiszpanii, stało się religijnym i kulturalnym centrum kraju. Nawet gdy nie było stolicą, nie przestawało się liczyć i było uważane za jeden z głównych ośrodków Północy.

Wszystkie wielkie dynastie zostawiły tu po sobie ślad. W najwcześniejszym okresie Fez zamieszkiwali muzułmanie przybyli z Hiszpanii, potem dołączyli do nich Arabowie ze wschodu. Pomimo napływu Berberów z głębi lądu, miasto ma wyraźnie arabską tożsamość.

Z medyną Fes el-Bali (Stary Fez) w świecie arabskim mogą współzawodniczyć tylko Marrakesz, Kair i Damaszek. Wśród wąskich, krętych uliczek i krytych bazarów chowa się wiele warsztatów, farbiarni, garbarni, restauracji, targowisk z mięsem, owocami i jarzynami, meczetów i medres. Całość otaczają wspaniałe mury i bramy.

Niestety, poważnym problemem jest przeludnienie. Niedawno medyna została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Ville nouvelle jest przeciwieństwem Starego Fezu. Rzędy kawiarni ciągną się przy ulicach, można popijać kawę i obserwować przechodniów na Blvd Mohammed V.

Casablanka jest największym miastem w Maroku i w północno-zachodniej Afryce. Do czasu gdy Francuzi w okresie protektoratu wybudowali tu nowoczesny port była ona niewielkim miasteczkiem arabskim. Nowoczesne centrum miasta położone jest wokół placu Mohammeda V. Stare miasto otoczone murami ma charakter arabski.

Casablanka ma wszystkie cechy metropolii zachodnioeuropejskiej, jednak ciągle są widoczne tradycyjne elementy wystarczy spojrzeć ku jednemu z cudów architektury ogromnemu meczetowi Hassana II.

Licząca oficjalnie 3,2 mln mieszkańców Casablanka to największe miasto oraz najlepiej rozwinięty ośrodek przemysłowy i portowy w Maroku. Aglomeracja zaczęła się rozwijać stosunkowo niedawno, w dobie francuskiego protektoratu, kiedy Casablankę popularnie zwaną Casa ustanowiono centrum gospodarczym kraju.

Małe rozmiary medyny wskazują, jak niewielkie było miasto, zanim wkroczyli tu Francuzi ze swoim programem rozbudowy, a właściwie wzniesienia od podstaw wspaniale rozplanowanego ośrodka urbanistycznego z szerokimi bulwarami, parkami i fontannami oraz imponującymi budynkami użyteczności publicznej utrzymanymi w stylu mauretańskim.

Rozwijająco gospodarczo Casablanka przyciągała i nadal przyciąga Marokańczyków spragnionych sławy, majątku albo po prostu lepszych warunków życia. Tak jak we wszystkich dużych aglomeracjach, napływ z prowincji ludności szukającej pracy spowodował pojawienie się bidonvilles (slumsy). Wielu z tych, którzy przybyli tutaj z nadzieją na poprawę swojego losu, żyje w biedzie, stosunkowo niewielka liczba zamożnych pozostaje w uderzającym kontraście z dużą ilością żebraków, prostytutek i ubogich rodzin.

1) Rabat, Ar Ribat jest stolicą Maroka. Miasto położone jest nad Oceanem Atlantyckim, a założone zostało w XII w. przez Arabów w miejscu osady rzymskiej. W okresie XVI-XVII w. było gniazdem piratów arabskich. Rabat uważano za twierdzę nie do zdobycia, jej pozostałością jest Kasba położona na nadmorskim wzgórzu i otoczona murami. W pobliżu znajduje się mauzoleum Mohammeda V. Do ciekawych zabytków miasta należą meczety z XII-XVII wieku.

Zabytków jest tu wystarczająco dużo, aby zapewnić zwiedzającemu zajęcie na kilka dni. Swobodna atmosfera panująca w mieście dodatkowo zachęca do zwiedzania i podziwiania zwyczajów i kultury tego miasta.

Choć Rabat wydaje się równie kosmopolityczny jak Casablanka. Nie ma tu jednak wielkomiejskiego gwaru; być może dlatego, że pod względem rozwoju gospodarczego miasto zdecydowanie ustępuje Casablance.

Rabat poza dwoma okresami, gdy był siedzibą władcy imperium pełni funkcję stolicy Maroka dopiero od czasów francuskiego protektoratu. Jednak już w VIII w. p.n.e. miejscowa ludność założyła osiedla w rejonie nekropolii Szella. Potem przybyli Fenicjanie i Rzymianie, którzy stopniowo opanowywali wybrzeże i zakładali tam swoje placówki.

Rzymskie osiedle, znane jako Sala Colonia, zbudowano nad rzeką o takiej samej nazwie (dzisiejsza Bu Regreg; od tamtych czasów zmieniła swój bieg). Przetrwało ono rozpad cesarstwa rzymskiego i z czasem stało się siedzibą niepodległego królestwa Berberów. Nie ma całkowitej pewności co do dalszych losów osady prawdopodobnie mieszkańcy Sala Colonia przyjęli islam od arabskich przybyszów pod koniec VII w. Miasto nie wzbudziło większego zainteresowania pierwszych dynastii marokańskich, Idrysydów i Almorawidów, i wraz z zamuleniem portu podupadło.

Maroko

Maroko zupełnie inny, fascynujący świat, kusi podróżnika różnorodnością krajobrazów i mozaiką kultur.

Maroko to w przeważającej części kraj górzysty lub wyżynny. Z południowego zachodu na północny wschód ciągną się trzy pasma Atlasu: Atlas Wysoki , Średni i najniższy, Antyatlas. Ponadto równolegle do wybrzeża Morza Śródziemnego położone jest inne pasmo górskie - Ar Rif.

Północne stoki gór porastają lasy dębowe i cedrowe - prawdziwa rzadkość w tym rejonie Afryki. Zdecydowaną większość kraju pokrywają bowiem stepy i pustynie. Największą i najbardziej znaną z nich jest oczywiście Sahara. Jej piaszczyste wydmy ciągną się wzdłuż granicy z Algierią. Oprócz niezwykłych krajobrazów, w Maroku można także zobaczyć mnóstwo gatunków zwierząt i roślin.

W górach dość częstym widokiem są stada muflonów - kozic górskich.

W większości Marokańczyków to muzułmanie – sunnici. Wielką popularnością, zwłaszcza na prowincji, cieszy się sufizm - mistyczny prąd islamu. Rozpowszechniony zwłaszcza wśród Berberów jest kult świętych mężów zwanych Marabutami. To suficcy święci mężowie - mędrcy i asceci. Cieszą się wśród wiernych ogromnym szacunkiem ze względu na barakę, czyli błogosławieństwo którego mogą udzielić, a któremu przypisuje się wielką moc. Uważa się między innymi, że baraka może uleczyć nawet najciężej chorych.

Świętymi miejscami dla wyznawców sufizmu są także groby Marabutów, lub ich pustelnie.

Zabytki w Kairze

Kair jest największym miastem w Afryce i na Bliskim Wschodzie od czasów upadku stolicy imperium mongolskiego, Bagdadu, w 1258 roku. Moloch, liczący obecnie ok. 18 mln mieszkańców ( z czego ok. 3 mln mieszka nielegalnie na cmentarzach, zwanych Miastami Umarłych) nazywany jest przez Arabów Matką Świata. Miasto jest przeludnione (obliczono, że na 1 mieszkańca przypada 13 cm2 terenów zielonych) i zanieczyszczone.

W Kairze warto zwiedzić posiadające bezcenne zbiory (136 tys. obiektów) Egipskie Muzeum Starożytności. Możemy obejrzeć tam sarkofagi, mumie, posągi, reliefy, skarby Tutanchamona i wiele innych zbiorów.

Wielu turystów zagląda na olbrzymi bazar Chan al-Chalili, gdzie można kupić dosłownie wszystko- od przypraw, perfum, fajek wodnych do jedwabiu. Ponadto warto odwiedzić Muzeum Sztuki Islamskiej, Muzeum Koptyjskie, przynajmniej jeden z licznych meczetów, cytadelę a meczetem Muhammada Alego.

Z Kairu możemy bezpośrednio dotrzeć do piramid w Gizie. Piramidy te jako jedyne z 7 cudów świata starożytnego oparły się niszczącej sile czasu. Najstarszą i największą z nich jest Wielka Piramida Cheopsa ( ok. 2589-2566 p.n.e.). Mierzyła ona oryginalnie 140m wysokości, zaś jej długość u podstawy wynosiła 230m. Usytuowana na środku Piramida Chefrena z nienaruszonym wierzchołkiem i bardziej stromymi brzegami wydaje się być wyższa od Piramidy Cheopsa. Jej podstawa mierzyła początkowo 214,8 m2. Kompleks grobowy tej piramidy stanowi najlepiej zachowany przykład tej typowej dla czasów Starego Państwa zabudowy. Królowi Chefrenowi powszechnie przypisuje się pomysł stworzenia Sfinksa, a niektórzy archeologowie widzą w osadzonej na korpusie lwa ludzkiej głowie portret tego faraona. Najmniejszą z piramid w Gizie jest Piramida Mykerinosa. Jej dolna część została obłożona asuańskim granitem, dlatego czasami nazywa się ją Czerwoną Piramidą.

[Zabytki] Zabytki w Luksorze i Karnaku

Luxor - Starożytne Teby

Waset, czyli według Greków Teby, to dwukrotna stolica zjednoczonego Egiptu okresu Nowego Państwa, "miasto stu bram", jak nazwał je Homer w swojej "Iliadzie". To tu znajdziemy świętą siedzibę boga Amona-Re - Karnak, budowaną na przestrzeni ponad 2000 lat, jak i największą nekropolię faraonów, czyli Dolinę Królów. Tutaj zobaczymy dzieła-pomniki pozostawione potomnym przez takich faraonów, jak: Królowa Hatszepsut, Totmes III, Ramzes II.

Zwiedzanie na terenie Luxoru

- na wschodnim brzegu - kompleksu świątynnego Karnak

- na zachodnim brzegu - kolosów Memnona, świątyni Hatchepsut - Deir El Bahari, Doliny Królów, oraz manufaktury alabastru i bazaltu.

Dolina Królów

Górzyste stoki za Tebami są pocięte wieloma małymi dolinkami. Dolina Królów, znana również jako "grobowce króla Biban el-Muluk", jest z nich nasłynniejsza.

Historia zaczyna się od nietypowej decyzji faraona Tutmozisa I by zbudować grobowiec dla siebie nie tylko z dala od znanych nekropolii i nie w monumentalnej budowli, lecz ponadto w jakimś ściśle zakonspirowanym miejscu. Jego postanowienie zburzyło tradycję liczącą sobie ponad tysiąc siedemset lat. W samotnej dolinie architekt Ineni zaprojektował dla swego

Kolebka historii budząca różne odczucia i pragnienia. Jednych przeraża innych zachwyca.

W ostatnim czasie bardzo modna i chętnie odwiedzana przez turystów.

Doskonałe miejsce dla europejczyków na wypoczynek w okresie stycznia, lutego i marca.

Mówimy o Egipcie, stolica Kair, waluta Funt Egipski, język Arabski i wszystkie języki świata potrochu.

Najpopularniejsze miasta odwiedzane przez turystów Hurghada, Sharm El Sheikh.

Hurghada miasto położone nad brzegiem Morza Czerwonego, była to mała osada rybacka, a dziś jest to jeden z kurortów turystycznych Egiptu.

Amatorzy nurkowania znajdą tu fantastyczną rafę koralową pełną bajecznie kolorowych ryb. Jest to idealne miejsce dla osób zarówno preferujących aktywny wypoczynek jak i dla tych którzy chcą spędzić spokojne wakacje przy okazji poznając kulturę Egiptu.

Hurgada jest podzielona na trzy części: starą Al Dahar, gdzie znajduje się bazar z setkami sklepików w których można zakupić wyroby rękodzieła, srebro, złoto, przyprawy i wiele różnych pamiątek. W dzielnicy tej znajdują się także hotele, restauracje, pizzernie i puby. W Dahar znajduje się również największy meczet w Hurghadzie, Kościół Koptyjski oraz Akwarium, polecamy odwiedzić tą dzielnicę gdyż panuje tam atmosfera oddająca Egipt.

Centrum Hurgahady stanowi Sakalla, jest to miejsce bardzo popularne wśród turystów którzy mogą tu zrobić zakupy w bardzo licznych sklepach, spędzić czas na rozrywce i zjeść smaczne i niedrogie posiłki w licznych restauracjach.

Kolejna cześć Hurghady to strefa hotelowa oddalona o kilka kilometrów od centrum, gdzie znajduje się duża ilość hoteli przy których znajdziemy również sklepiki z pamiątkami. Ze strefy hotelowej można dostać busami i taxi do centrum miasta.

Egipt

1) Algieria

Stolica: Algier

Język: arabski

Waluta: 1 dinar algierski (DA) = 100 centymów

Algieria to państwo w Afryce Północnej nad Morzem Śródziemnym. Graniczy z Marokiem , Saharą Zachodnią (i Mauretanią , Mali , Nigrem Libią ) i Tunezją
Algieria - miasta

1) Al-Bulaydah - miasto położeone w północnej Algierii, niegdyś nazywane Blida. Znajduje się na nizinie Mitidża u podóżna Atlasu Tellskiego.

2) Algier

Historia

W starozytnych czasach Algers zwana była Icosium. Po zdobuciu w VII wieku przez Arabów miasto zostało zburzone. Na początku XVI wieku było pod rządzą tureckich piratów i przez dłuższy czas było głównym centrum rabunków. W 1518 roku miasto zostało wcielone do tureckiego imperium. Od XVII wieku Francuzi chcieli przejąć kontrolę na miastem, ale nie udało się im to, aż do 1830roku. Podczas II Wojny Światowej Algieria stała się stolicą wolnej Francji podczas rządów Charlsa De Gaulles'a a po uzyskanie niepodległości przez Algierię została jej stolicą.

Miasto położone jest w obszernej zatoce nad Morzem Śródziemny, ok. 800 km od Marsylli. Nad stolicą wznoszą się wzgórza nie wyższe niż 400 m n.p.m. Miasto posiada piękny port z dwoma długimi kamiennymi groblami.

Warto zobaczyć

Algier to typowe Arabski miasto. Jest w nim wiele pięknych meczetów. Warte zobaczenia to Wielki Meczet z wspaniałym minaretem z 14 wieku, meczet zwany Sidi Abdarrahmana, lub Dżami el-Dżabib.

Jest też oszałamiająca Turecka cytadela zbudowana w 16 wieku. Uwgę warto zwrócić na Pałac Gubernatora oraz Pałac d’Archeveche. Katolicka Katedra św .Filipa to skarb z 19 wieku zbudowana została na ruinach meczetu Hassana.

Główna ulica to bulwar de la Republigue.

3) Annaba

2) Angola

Stolica: Luanda

Język: portugalski

Waluta: 1 kwanza (NKz) = 100 lwei
Angola - miasta

1) Benguela

Miasto na wschodnim wybrzeżu kraju, stolica prowincji o tej samej nazwie. Przed wyjazdem warto zwrócić uwagę na bieżącą sytuacją polityczną kraju. Bezpieczeństwo w Angoli znacznie poprawiło się od czasów wojny domowej, ale wciąż jeszcze dużym zagrożeniem są miny oraz bandytyzm.

Benguela sama w sobie jest dość rozczarowująca. Warto jednakże zajrzeć na tutejsze plaże. Najpiękniejsze z nich to: Caota i Caotinha, Baia Azul i Baia Farta. Są idealne do nurkowania.

Historia miasta jest długa i sięga początków XVI w. Po drugie wojnie światowej mała miejscowość stała się rybackim El Dorado dla portugalskich osadników.

2) Huambo

Stolica prowincji o tej samej nazwie. Położona jest w środkowo - zachodniej części kraju. Jest drugim (po Luandzie) co do wielkości miastem Angoli.

Huambo położone jest u stóp góry Moco (2610 m n.p.m.), a założone zostało przez kolonialistów portugalskich na początku XX w. Do 1972 r. nazywało się Nowa Lizbona. W czasie wojny domowej zostało prawie całkowicie zniszczone.

3) Luanda

Stolica i największe miasto Angoli, położone w północno-zachodniej części kraju nad Oceanem Atlantyckim.

Luanda została założona przez Portugalczyków w 1576 pod nazwą São Paulo de Loanda. Na przełomie XVII i XVIII wieku Luanda była ważnym ośrodkiem handlu niewolnikami w tej części Afryki. Od 1975 po uzyskaniu niepodległości przez Angolę Luanda stała się jej stolicą.

3) Botswana

Stolica: Gaborone

Język: angielski

Waluta: 1 pula (P) = 100 thebe

Botswana oferuje turystom wiele unikalnych atrakcji turystycznych, od kryształowych wód Delty Okavango do pustynnych Kalahari salt pans. W Chobe występuje jedna z najwyższych koncentracji słoni na świecie. Od 60 mln. lat występuje tam ten sam krajobraz, nigdy nie zmieniony przez ludzką działalność.

Regiony turystyczne

Peru, kraj o bardzo zróżnicowanym środowisku naturalnym i dużych walorach antropogenicznych, ma kilka bardzo interesujących regionów turystycznych, które są - lub w niedalekiej przyszłości będą - ważnymi centrami ruchu turystycznego w Ameryce Południowej. Do najważniejszych należą: Lima, Cuzco-Machu Picchu, Arequipa, góry Cordillera Blanca, jezioro Titicaca oraz Montania. Interesujące są również stare miasta kolonialne, jak: Cajamarca, Ayacucho, Trujillo (w pobliżu ruiny stolicy państwa Chimu - Chan-Chan), Piura oraz Nazca, gdzie na leżącym w pobliżu płaskowyżu zachowały się bliżej nie zbadane, tajemnicze ogromne rysunki zwierząt i figur geometrycznych. Ważnymi ośrodkami turystycznymi są ponadto uzdrowiska peruwiańskie: Jesus, Yura, So-cosani (departament Arequipa), Chamos, Monterey (Ancash), Los Bańos del Inca (Cajamarca) oraz Churin - jedno z największych w Ameryce Południowej, położone w dolinie rzeki Haura u podnóża Pachangara (2286 m n.p.m.).

Peru

Peru, trzeci pod względem powierzchni kraj Ameryki Południowej, leży w północno-zachodniej części tego kontynentu. Andy - biegnące z północo-zachodu na południowy-wschód - dzielą ten kraj na trzy wielkie jednostki fizycznogeograficzne: Costa (wybrzeże), Sierra (góry systemu andyjskiego), Montania (przedgórza oraz równiny wschodnie).

Wybrzeże peruwiańskie, stanowiące wąski pas o szerokości od 50 do 70 km, ciągnie się na przestrzeni ok. 1900 km. W części północnej jest to płaska równina, pokryta częściowo piaskami wydmowymi (pustynia Sechura), w części środkowej spotykamy terasy morskie porozcinane dolinami rzek, a na południu wzdłuż wybrzeża ciągnie się pas wzniesień (1780 m n.p.m.) opadający ku morzu stromą krawędzią. Andy na terytorium Peru tworzą trzy wyraźnie wyodrębniające się łańcuchy górskie (Kordyliera Wschodnia, Kordyliera Środkowa, Kordyliera Zachodnia), oddzielone dolinami rzek Marańon (1280 km) i Huallaga (1126 km). W północnej części łańcuchy te schodzą się w jednolity monolit skalny o szerokości ok. 250 km, w obrębie którego wyróżnia się kilka wysokich pasm, a wśród nich Cordillera Blanca z najwyższym szczytem Peru - Huascaran 6768 m n.p.m. Na południu Andy osiągają szerokość blisko 800 km, tworząc w centralnej części rozległy płaskowyż Altiplano. Duże powierzchnie zajmują tam młode pokrywy lawowe, rozpościerające się u stóp czynnych i wygasłych wulkanów (Coropuna 6377 m n.p.m., Ampato 6288 m n.p.m., Misti 5842 m n.p.m.). W głębi płaskowyżu, przy granicy z Boliwią, na wysokości 3812 m n.p.m. leży jezioro Titicaca, największy naturalny zbiornik wodny w Ameryce Południowej.

Region Północny (Amazonia)

Region Północny, zwany potocznie Amazonią, zajmuje obszar ponad 3,5 min km2, tj. 42% terytorium Brazylii. Jego centrum tworzy Dsadowa nizina, którą przecina rzeka Amazonka i jej liczne dopływy. Typowymi formami geomorfologicznymi, które tu występują, są niskie (ok. 100 m) płyty piaszczysto-gliniaste, oddzielone od aluwialnej doliny niewysokimi skarpami.

Amazonka, stanowiąca podstawowy szlak wodny tej części kontynentu, rozlewa się na kilka, a przy wyższych wodostanach, nawet na kilkadziesiąt kilometrów. Przy ujściu dzieli się na dwa ramiona, między którymi znajduje się, częściowo zabagniona wyspa Marajó (42 tys. km2). Przeważającą część regionu (ok. 80%) porasta największy na świecie kompleks wilgotnych lasów równikowych.

Amazonia, pomimo dużej atrakcyjności turystycznej wynikającej z niepowtarzalnych walorów przyrodniczych, ze względu na bardzo ograniczoną dostępność komunikacyjną oraz znikomą wielkość bazy noclegowej, znajduje się na marginesie ruchu turystycznego. Najważniejszymi ośrodkami turystycznymi są tu: położone na wybrzeżu miasto Belem oraz oddalony o 700 km od niego rzeczny port Manaus.

Belem - założone w 1615 r. wokół fortu Castello, leży nad rzeką Tocantins, w pobliżu wyspy Marajó. Zachowały się tu zabytki architektury sakralnej z XVII i XVIII w., jak katedra i kościół jezuitów. W pobliżu parku Rodriques Alves znajduje się Muzeum GoeIdi, gromadzące bogatą kolekcję ceramiki pochodzącej z wyspy Marajó.

Manaus - stolica stanu Amazonas, jest największym portem śródlądowym dorzecza Amazonki, położonym nad rzeką Negro w pobliżu jej ujścia do Amazonki.

Region Środkowo-Zachodni (Centro-Oeste)

Jest to wielki region o powierzchni blisko 1,9 min km2, położony w środkowej części kontynentu południowoamerykańskiego. W jego krajobrazie przeważają wielkie płyty osadowe, tzw. chapadóes, o łagodnie sfalowanych powierzchniach, poprzecinanych dolinami o stromych zboczach. Większą część regionu pokrywa sawanna, a lasy występują głównie na pograniczu z Amazonią (północo-wschód). Panuje tu klimat podzwrotnikowy, z małymi różnicami termicznymi w ciągu roku i sumą opadów sięgającą od 1000 do 2000 mm rocznie.

W zachodniej części Centro-Oeste, w pobliżu granicy z Boliwią, rozciąga się największy w Ameryce Południowej obszar bagienny, zajmujący powierzchnię blisko 100 tys. km2. W 1982 r. utworzono tam park narodowy Pantanal Matogrossense (5 tys. km2), gdzie reprezentowane są wszystkie typowe dla tego obszaru formacje roślinno-glebowe. W granicach regionu znajdują się ponadto dwa inne parki narodowe: llha do Bananal (utworzony na wyspie Bananal o powierzchni 30 tys. km2, na rzece Araguaia, z rezerwatem Indian Caiapós) i Salto de Itiguara w pobliżu stolicy kraju - Brasilii. Idea założenia stolicy na Płaskowyżu Centralnym (Planalto Central - 1000 m n.p.m.), propagowana już od 1823 r., przyjęła realny kształt za prezydentury J. Kubitschka. W 1956 r. rozpoczęto budowę miasta, które w cztery lata później (27 kwietnia 1960 r.) zostało stolicą Brazylii. Założenia urbanistyczne (na planie "samolotu") i architektoniczne miasta Brasilii położonego w sąsiedztwie sztucznego jeziora Paranoa stworzyli Oscar Niemeyer i Lucio Costa. Charakterystyczny jego pejzaż tworzą: jedna oś wschód-zachód - funkcjonalna i monumentalna, druga północ-południe, wygięta w łuk - mieszkaniowa. Godne podziwu są tu osiągnięcia architektury, jak: parlament, katedra czy gmach Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Region Południowy (Sul)

Region Południowy zajmuje najbardziej na południe wysuniętą część Wyżyny Brazylijskiej, opadającej ku morzu krawędzią gór Serra do Mar. Szczególne cechy krajobrazu nadają mu bazaltowe płaskowyże, porośnięte przez lasy araukariowe. Rzeki regionu obfitują w liczne progi i wodospady, z których Iguacu (od 1939 r. park narodowy) i Setę Quedas, należą do największych w świecie. Region Południowy znajduje się pod wpływem klimatu zwrotnikowego. Cechują go jednak stosunkowo niskie temperatury powietrza, a nawet mrozy (śr. roczna temp. nie przekracza 22°C).

W procesie zagospodarowania stanów południowych dużą rolę odegrała imigracja z Europy, w większości z Niemiec, Włoch oraz państw słowiańskich, wśród których poważną grupę stanowili Polacy. Z tego okresu zachowały się liczne ośrodki miejskie, gdzie imigranci kultywują rodzime tradycje i folklor - Dois Irmaos, Nova Petropolis (Niemcy), Caxias do Sul, Bento Boncalves (Włosi), Vera Guarani, Prudentópolis (Polacy, Ukraińcy).

W przygranicznych z Paragwajem obszarach, w dorzeczu Piguiri i lvai, znajdują się ruiny siedmiu redukcji jezuickich (m.in. Gu-afra, Tape, Itatin), które w XVII i XVIII w. tworzyły część tzw. "republiki jezuickiej" (patrz Paragwaj).

Region Południowo-Wschodni (Sudeste)

Jest to najważniejszy region turystyczny kraju, a jednocześnie najgęściej zaludniony, najsilniej zurbanizowany obszar, "serce" nowoczesnej Brazylii.

Sudeste jest krainą wyżynną, z rzeźbą o charakterze górskim, często niejednolitą. Od południa i wschodu obszar wznosi się stromo nad wąskimi nadbrzeżnymi nizinami, natomiast łagodną pochyłością opada w kierunku północno-zachodnim. Klimat równikowy ulega tu modyfikacji w związku z wysokością nad poziomem morza. Naturalną formacją roślinną jest nadbrzeżny las równikowy oraz campos cerrados - drzewiasta sawanna występująca w części północno-zachodniej.

W granicach Sudeste wydzielić można trzy podregiony turystyczne, które zawierają się w granicach stanów: Rio de Janeiro, Sao Paulo i Minas Gerais.

Rio de Janeiro. Pas progów uskokowych gór Serra do Mar i Serra dos Órgaos dzieli ten stan na dwie części. Południową - nadbrzeżną, z niskimi płaskowyżami i równinami aluwialnymi, poprzecinaną pojedynczymi wzniesieniami, tzw. morros, oraz północną - stanowiącą zapadlisko rzeki Paraiba. Wzdłuż wybrzeża (należącego do najatrakcyjniejszych na świecie) ciągną się kąpieliska morskie, grupujące się w trzech regionach: nad zatoką llha Grandę (pomiędzy Parati a Angra dos Reis), w granicach miasta Rio de Janeiro oraz wokół przylądka Frio (Armacao dos Buzios, Cabo Frio).

Region Północno-Wschodni (Nordeste)

Region ten obejmujący 1,5 min km2 stanowi historycznie najstarszą część zasiedlonej Brazylii. O jego atrakcyjności turystycznej decydują przede wszystkim zabytki najstarszych miast brazylijskich - Olinda, Recife, Salvador, Sao Luis, oraz miejscowy folklor pozostający pod silnym wpływem kultury afrykańskiej, jak również malownicze targi w Agua do Meninos, Sao Joaquim. Nordeste jest regionem wyżynnym o rzeźbie mało urozmaiconej, z wyjątkiem środkowej części stanu Bania, gdzie wznosi się pasmo Serra Geral (1850 m n.p.m.). Charakterystyczną cechą jest tu niedobór wilgoci. W części centralnej ilość opadów wynosi 400-500 mm rocznie, a na wyżynie Borborema nie przekracza nawet 300 mm. Przeważającą część regionu porasta caatinga i tylko w części zachodniej, gdzie swoją obecność zaznacza Nizina Amazonki, występują wilgotne lasy równikowe typu hylea.

Salvador (d. Bahia) - najbardziej afrykańskie miasto Brazylii, leżące nad zatoką Wszystkich Świętych, przez ponad dwa stulecia było stolicą kraju (do 1763 r.). Bogatą, kolonialną architekturę miasta reprezentują stare forty, barokowe kościoły (37 świątyń) oraz klasztor Carmo (ob. miejsce festiwali filmowych). Wzdłuż wybrzeża, pośród urozmaiconej rzeźby wzgórz i dolin, ciągną się piaszczyste plaże - Pituba, Amaralina, Itapao (nad laguną Abaete). Dużą atrakcją Salvadoru są ceremonie magiczne, pochodzenia afrykańskiego, m.in. condombles - wielogodzinna msza pogańska, capoeiras - zapasy afrobrazylijskie.

Recife - założone w 1531 r., leży u ujścia rzek: Beberibe, Capibaribe, Tejipio. Liczne kanały i mosty sprawiły, że nazywane jest "Brazylijską Wenecją". Z okresu świetności miasta, która związana była z rozwojem plantacji trzciny cukrowej, zachowały się liczne zabytki, w tym katedra (XVII w.), bazylika i pałac gubernatorski (XVIII w.) oraz holenderski fort Buraco.

Regiony turystyczne

Uwzględniając walory przyrodnicze, antropogeniczne i stopień rozwoju turystyki, wydziela się w Brazylii pięć podstawowych regionów turystycznych: Północno-Wschodni, Południowo-Wschodni, Południowy, Środkowo-Zachodni i Północny (Amazonia).

Brazylia

Region Pacyficzny

Obejmuje nizinne tereny w zachodniej części kraju, ograniczone od wschodu górami Serrania de Baudó (Buey 1810 m n.p.m.) i masywem Kordyliery Zachodniej. Pokryte wilgotnymi lasami równikowymi odznaczają się one bardzo dużą wilgotnością powietrza. Prawie wszędzie opady przekraczają 5000 mm rocznie, a najwyższe występują w departamencie Chocó (10500 mm w Ouibdó, w dolinie rzeki Atrato). Wybrzeże (1300 km długości) jest bądź skaliste, z zatokami, bądź też są to delty, jak przy ujściu San Juan czy Patia. W przeciwieństwie do wybrzeża karaibskiego brak tu dużych kąpielisk morskich, a pewne znaczenie mają jedynie Tumaco, Buenaventura oraz na półdzikie plaże Chocó (Bahia Solano).Region WschodniRegion ten obejmuje zachodnią część Niziny Orinoko oraz kolumbijską część dorzecza Amazonii, łącznie ok. 57% powierzchni kraju. Północną część regionu zajmują sawanny z rozrzuconymi gdzieniegdzie kępami drzew i pasami lasów galeriowych w dolinach rzek. Część południową stanowi natomiast wielkie skupisko lasów równikowych poprzecinanych dopływami Amazonki. Zarówno Amazonię, jak i Nizinę Orinoko zarmieszkują liczne i różnorodne gatunki zwierząt, ptaków, ryb, co stwarza idealne warunki do rozwoju myślistwa i wędkarstwa. Ponadto walory tego regionu doskonale nadają sie do odbywania pieszych, konnych, wodnych wycieczek.

Region Karaibski

Obejmuje pas wybrzeża karaibskiego oraz przylegającą do niego stepowo-bagienną nizinę nadbrzeżną z masywem Sierra Nevada de Santa Marta. Panuje tu klimat zwrotnikowy, suchy w części wschodniej (półwysep Guajira zyskał miano amerykańskiej Arabii) i wilgotny na zachodzie (pora deszczowa kwiecień - wrzesień).

Znajdujący się wczęści wschodniej niziny masyw Sierra Nevada de Santa Marta jest granitowym batolitem, w kształcie gigantycznego stożka wznoszącego się do wysokości 5775 m n.p.m. Swoją nazwę zawdzięcza wiecznym śniegom i lodowcom, które zalegają na wysokości 5000-5150 m n.p.m. Północne, nadbrzeżne skłony masywu, tworzą park narodowy Tairona, gdzie obok barwnego i zróżnicowanego krajobrazu znajdują się ruiny Pueblito - dawnego centrum indiańskiej kultury Tairona. Drugim parkiem narodowym tego regionu jest Isla de Salamanca - utworzony na bagnach i rozlewiskach Cienaga Grandę de Santa Marta (wielkie nagromadzenie ptactwa wodnego, krokodyli, kajmanów, ryb, krabów itp.).

Region Andyjski

Andy, które w Ekwadorze stanowią jedno zwarte pasmo, na terenie Kolumbii rozgałęziają się na trzy łańcuchy górskie, oddzielone od siebie głębokimi, tektonicznymi dolinami rzek: Magdalena, Cauca i Patia.

Kordyliera Wschodnia, zwana także od leżącej tutaj stolicy Kolumbii - Cordillera de Bogota, jest najdłuższym łańcuchem górskim kraju. Jednakże, z wyjątkiem niewielkiego masywu Sierra Nevada del Cocuy (5493 m n.p.m.), wysokości rzadko przekraczają tu 4000 m n.p.m. Masyw ten mający zaledwie 15 km długości pokryty jest blisko półkilometrową czaszą lodowcową, ponad którą wznosi się pięć szczytów, w tym najwyższy Ritacuva (park narodowy Sierra Nevada de Cocuy). Grzbiet Kordyliery Wschodniej, stosunkowo wąski na południu (140 km), rozszerza się znacznie w jego części środkowej (270 km), gdzie tworzy wiele wysokogórskich płaskowyżów: Sogamoso, Tunja, Bogota, Ubate, Providencia. Liczne jeziora wysokogórskie (Ubate, Neusa, Sisga, Tota, Guatavita), bogactwo dolin rzecznych i wód mineralnych (Paipa) oraz dostatek wody i słońca sprawiły, że ta część Andów dzięki swojej żyzności była ośrodkiem życia Indian Czibczów. Stworzyli oni tutaj stosunkowo silny organizm państwowy ze stolicą położoną w kotlinie Sabana de Bogota na wysokości ok. 2650 m n.p.m. Wysoki poziom sztuki złotniczej miejscowych Indian i związana z tym legenda o Eldorado, przyciągnęły tu hiszpańskich najeźdźców. W 1538 r. Jimenez de Ouesada założył miasto Santa Fe de Bogota, które od 1717 r. było stolicą wice-królestwa Nowej Grenady, stając się jednocześnie aktywnym ośrodkiem kulturalnym całego obszaru północnoandyjskiego (cztery uniwersytety, w tym pierwszy założony w 1572 r.).

Koumbia

Regiony turystyczne

Na terenie Argentyny wyróżnić można siedem regionów turystycznych, które ze względu na swoją rozległość i urozmaicony krajobraz stwarzają bardzo szerokie możliwości dla rozwoju turystyki — Buenos Aires, Mar del Pląta, Sierry Pampeańskie, Andy Patagońskie, okolice Mendozy, Region Północno-Zachodni oraz park narodowy Iguazu.

Buenos Aires

Buenos Aires, założone w 1536 r., zostało zniszczone przez Indian i ponownie wzniesione w 1580 r. Jego dynamiczny rozwój nastąpił dopiero po 1740 r., kiedy administracja kolonialna udostępniła port dla żeglugi międzynarodowej. W 1880 r. utworzono Dystrykt Stołeczny, który obecnie wraz z 18 miastami-satelitami (partidos) tworzy aglomerację miejską, tzw. Wielkie Buenos Aires (Grań Buenos Aires) o powierzchni blisko 4 tys. km2. Miasto, przebudowywane i unowocześniane od początku bieżącego stulecia, zachowało niewiele wartościowych zabytków architektonicznych. Najcenniejsze znajdują się w jego najstarszej części, położonej nad samą La Platą — kościół San Ignacio (1712-34). Katedra Merced (1752-1804) z grobem gen. Jose San Martina, pałac Casa Rosada (ob. siedziba rządu). Wokół wybrzeża portowego rozwinęło się koncentrycznie śródmieście, które przecinają liczne, szerokie aleje (najszersza — Avenida 9 de Julio — ma 200 m). Chlubą miasta jest 150 parków oraz jeden z największych teatrów operowych świata — Teatro Colón.

Mar del Plata

Argentyna

Przyrodnicze i historyczne podstawy rozwoju turystyki

Argentyna, drugie pod względem powierzchni państwo Ameryki Łacińskiej, położona jest w południowo-wschodniej części kontynentu południowoamerykańskiego. Ukształtowanie powierzchni kraju jest bardzo urozmaicone. Wzdłuż zachodniej granicy, na przestrzeni blisko 3700 km, ciągnie się pasmo Andów, dochodzące w części centralnej do wysokości 7000 m (Aconcagua — 6960 m n.p.m., najwyższy szczyt Ameryki Południowej). Południe zajmuje Patagonia, kraina o charakterze wyżynnej płyty skalistej, poprzecinanej dolinami rzek i opadającej ku Atlantykowi potężnymi terasami. Północno-wschodnie obszary kraju stanowi wielka Nizina La Platy, obejmująca Pampę, Grań Chaco, Entre Rios. Do Argentyny należy szereg wysp i wysepek na Atlantyku, w tym wschodnia część Ziemi Ognistej. Argentyna rości ponadto pretensje do Falklandów (Malwiny), które od 1833 r. pozostają pod panowaniem brytyjskim.

Sieć rzeczną reprezentują przede wszystkim trzy największe rzeki — Parana (4700 km), Paragwaj (2200 km), Urugwaj (1600 km) — mające swe źródła poza granicami kraju i będące częściowo rzekami granicznymi. W południowych Andach i Patagonii znajduje się wiele jezior polodowcowych, z których cztery przekraczają powierzchnię 1000 km2 — Buenos Aires (2100 km2), Argentino (1300 km2), San Martin (1200 km2) i Viedma (1100 km2).

Duża rozciągłość południkowa Argentyny powoduje, że klimat tego kraju jest wyraźnie zróżnicowany. W jego części północnej panuje klimat podzwrotnikowy, w Patagonii — klimat umiarkowany, a na samym południu (m.in. na Ziemi Ognistej) klimat chłodny. W Andach zaznacza się wyraźna strefowość klimatu.

Blisko 30 tys. km2 powierzchni Argentyny zajmuje 14 parków narodowych, z których 9 zlokalizowano w Andach. Największy z nich jest Nahuel Huapi (7850 km2), położony w Andach Patagońskich.